Banner 468 x 60px

 

czwartek, 10 lipca 2014

Najpiękniejsze fontanny na świecie

0 komentarze

Fontanny to urządzenia wyrzucające pod ciśnieniem wodę do zbiornika w formie basenu, niszy lub czaszy. Pojawiły się w czasach starożytnych jako ozdoby ogrodów i miejskie rezerwuary, w okresie średniowiecza stały się popularnym elementem wystroju rynków miejskich, klasztornych wirydarzy i ogrodów zamkowych. Najwięcej słynnych fontann, m.in. Trevi (Fontana di Trevi) i Fontana del Tritone w Rzymie, fontanny w ogrodach Wersalu czy w brytyjskim Chatsworth, powstało w czasach baroku.

Trevi
Trevi to niezwykle imponująca, najlepiej zaprojektowana i najczęściej odwiedzana fontanna
w Rzymie. Architektonicznym tleni, jak i partiami rzeźbiarskimi nawiązuje do berniniowskich
wzorów z poprzedniego stulecia


O artystycznej randze słynnych fontann świadczy fakt, że ich twórcy byli najczęściej wybitnymi rzeźbiarzami. Pierwsze fontanny miały jednak bardziej praktyczną niż estetyczną funkcję. Publiczne wodotryski, przy których gromadzili się mieszkańcy miast czerpiący wodę, stanowiły przede wszystkim czynnik integrujący ludność oraz - w nie mniejszym stopniu - narzędzie sprawowania władzy. Kontrola nad wodą była równoznaczna z kontrolą jej użytkowników; nie jest więc przypadkiem, że w Rzymie osoby znane, skazane na banicję, pozbawiano dostępu do miejscowego ognia i wody.

Villa d ’Este
Ruch wody w wielce widowiskowej kaskadowej fontannie w Villa d ’Este odbywa się pod wpływem
działania sił natury - przyciągania ziemskiego


Praktyczne i estetyczne

Istnieją trzy typy fontann: te, które wytryskują wodę pod dużym ciśnieniem (ich twórcy wzorowali się na naturalnych gejzerach oraz falach rozbijających się o skaliste wybrzeża); te, w których woda spływa kaskadami (na wzór wodospadów); wodotryski powstające z połączenia dwóch pierwszych typów.

Wygląd fontann zmieniał się wraz z upływem stuleci. W XX w. pojawiły
się fontanny utrzymane w nowoczesnym, stechnicyzowanym stylu,
jak choćby wzorowana na fantastyce fontanna w Sydney


Do czasów współczesnych przetrwało jedno z najwcześniejszych takich urządzeń - wykonana 3 tysiące lat p.n.e. rzeźbiona misa pełniąca funkcję basenu, do którego spływała woda ze źródła; odnaleziono ją w starożytnym sumeryjskim mieście Lagasz (ob. Tallu, Irak) w południowej Mezopotamii. W mezopotamskim Mari (ob. Tali al-Hariri, Syria) odnaleziono kamienną figurę będącą częścią fontanny: rzeźbę bogini trzymającej wazę, z której wylewa się woda stanowiąca symbol źródła życia. Jest to zapewne jeden z najwcześniejszych prototypów fontann ogrodowych.

Muzeum w Vancouver
Muzeum w Vancouver  i duża fontanna w kształcie kraba.


W starożytnej Grecji wiele naturalnych źródeł uważano za święte; stawiano wokół nich świątynie, a tryskającą wodę obudowywano marmurowymi basenami, tworząc prymitywne fontanny. Przekazy pisemne oraz wykopaliska archeologiczne świadczą o tym, iż w Helladzie budowano także bardziej skomplikowane urządzenia; z fontann znany był m.in. Korynt.


Najsłynniejszą fontannę w Chicago Buckingham Memoriał Fountain - zaprojektował
Jacques Lambert. Znana z czołówki " Świat według Bundych"

W starożytnym Rzymie wielką wagę przywiązywano do dystrybucji wody, która siecią akweduktów i wodociągów docierała do łaźni miejskich i prywatnych domów, jak również do licznych fontann stanowiących rezerwuar wody dla znacznej części ludności. W zniszczonych wybuchem Wezuwiusza Pompejach odkopano pozostałości dekoracyjnych fontann, stawianych na dziedzińcach arystokratycznych domów, jak również funkcjonalne kwadratowe baseny kamienne lokowane przy publicznych traktach, wyposażone w niewielki piedestał rzeźbiony w kształt głowy ludzkiej lub zwierzęcej, z którego wypływała bieżąca woda. W bogatych patrycjuszowskich domach dużą popularnością cieszyły się tzw. nimfea — zdobione ujęcia źródeł lub fontanny, uzupełnione o altanę lub tzw. eksedrę, czyli półokrągłą otwartą niszę z ławą wykutą w skale, gdzie Rzymianie oddawali się wypoczynkowi.

Aqualand, Puerto de Santa María

Wielki kran-  Aqualand, Puerto de Santa María, Hiszpania


W bazylikach wczesnochrześcijańskich fontanny lokowano w atrium, czyli na otwartym dziedzińcu przed narteksem - krytym przedsionkiem wiodącym do wnętrza nawy. Zdążający na modlitwę wierni mogli dokonać w fontannie rytualnego oczyszczenia (przykładem takiej architektury była pierwsza Bazylika św. Piotra w Rzymie). W analogiczny sposób korzystali z fontann zakonnicy zamieszkujący zachodnioeuropejskie klasztory, np. w Cluny, oraz mieszkańcy Bizancjum (kościoły na górze Athos).

Fontanna w Walencji
Fontanna w Walencji - Hiszpania


Wraz z nadejściem średniowiecza przestano budować fontanny, nie przywiązywano bowiem wagi do funkcji dekoracyjnych tych urządzeń, a wodę czerpano ze studni. Sytuacja zmieniła się około XII wieku, wraz z pojawieniem się publicznych wodotrysków w formie wielokątnych lub okrągłych basenów, nierzadko zdobionych. Z ich środkaw znosiła się kolumna lub filar z otworami wylotowymi, przez które tryskała woda. W późnym średniowieczu fontanny stały się - choć rzadko - elementem wystroju budynków komunalnych, zamawianym przeważnie przez gildie rzemieślnicze.

Fontanna Swarovski  w Austri
Fontanna Swarovski  w Austri


Duże znaczenie do budowy fontann przywiązywano w krajach muzułmańskich, gdzie znajdowały powszechne zastosowanie jako publiczne pijalnie wody. Praktyczne wykorzystanie fontann determinowało ich wygląd zewnętrzny: pojedynczy prosty otwór wylotowy, przez który woda wypływała do basenu zamkniętego w rzeźbionej wnęce. Rzadsze były fontanny dekoracyjne o bogato zdobionych formach.

Fontanna zrobiona ze starego fortepianu znajduję się na prywatnej posesji


Renesans we Włoszech rozpoczął nową fazę projektowania fontann. Wtedy właśnie po raz pierwszy wybitną rolę zaczęło odgrywać rzeźbiarstwo. Popularność zyskały układy kilku okrągłych lub wielokątnych basenów wspartych na pionowym wsporniku, zakończonym u góry rzeźbioną figurą kryjącą otwór wylotowy. Projektowaniem fontann zajmowało się wielu znanych rzeźbiarzy, wśród nich m.in. Leonardo da Vinci. W okresie włoskiego baroku - złotego wieku fontann, stały się one jeszcze bardziej skomplikowanymi kompozycjami architektonicznymi, składającymi się z bogato rzeźbionych basenów, figur ludzkich i zwierzęcych oraz tryskającej wody.

Banpo Bridge Fountain
Banpo Bridge Fountain, Seul, Południowa Korea


Wieczne Miasto 

Za prawdziwe miasto fontann należy uznać Rzym, gdzie jest ich około 300. Przyczyniło się do tego położenie miasta na 7 wzgórzach: dopływ wody zapewnia grawitacja, co ułatwiło projektowanie wodotrysków. Ich niezwykłą urodę doceniały koronowane głowy i wybitni artyści (rzymski kompozytor Ottorino Respighi zainspirowany ich urodą stworzył w 1916 r. poemat symfoniczny „Fontanny rzymskie”). Wiele fontann wybudowano na miejscu starożytnych wodotrysków publicznych, zniszczonych w okresie średniowiecza. O zwyczaju budowania fontann przypomniano sobie dopiero z nadejściem renesansu i powrotem papieży do Wiecznego Miasta. Wiele z obecnie istniejących wodotrysków powstawało na specjalne zamówienie Stolicy Apostolskiej, na przykład piękna fontanna znajdująca się w ogrodach Watykanu, wyrzeźbiona w kształcie galeonu, zaprojektowana przez Jana Van Santena w 1620 roku.

Magic Fountain, Barcelona
 Magic Fountain, Barcelona - Hiszpania


Najsłynniejszą rzymską fontanną jest Trevi. Legenda głosi, iż rzymski wódz Marek Agrypa i jego żołnierze, szukając wody, spotkali małą dziewczynkę Trivię, która wskazała im źródło. W rzeczywistości nazwa fontanny pochodzi zapewne od skrzyżowania trzech dróg, przy których ją pierwotnie zaprojektowano (łac. trivium, wł. tre vie).

Metalmorphosis, Charlotte, Północna Karolina
Metalmorphosis, Charlotte, Północna Karolina


Trevi, przylegająca do południowej elewacji Palazzo Poli, ozdobiona jest marmurowymi statuami i płaskorzeźbami wykonanymi przez Pietro Bracciego, przedstawiającymi Neptuna próbującego okiełznać konie wiedzione przez trytony. Fontanna wznosi się nad skałami, z których ze wszystkich stron tryska woda. W bocznych wnękach widnieją alegorie Obfitości (z lewej) i Zdrowia (z prawej) wyrzeźbione przez Filippa della Valle, a nad nimi dwie płaskorzeźby, ukazujące legendarne spotkanie Agrypy z Trivią i rozmowę Agrypy z cesarzem Oktawianem Augustem na temat doprowadzenia wody do Rzymu. Na balustradzie fontanny znajdują się cztery posągi, symbolizujące cztery pory roku. Początkowo budowę olbrzymiej konstrukcji fontanny Urban VIII powierzył Giovanniemu Lorenzo Beminiemu, ale po śmierci papieża porzucono projekt. Prawie sto lat później powrócił do niego Nicoló Salvi, który po wygraniu ogłoszonego w 1730 roku przez papieża Klemensa XII konkursu na wykonanie najpiękniejszej rzymskiej fontanny, wzniósł kompleks rzeźbiarski u wylotu akweduktu Aqua Virgo. Budowa fontanny trwała 30 lat. Ukończono ją w 1762 roku, już po śmierci Salviego (1751).

 Pineapple Fountain, Waterfront Park In Charleston, Południowa Karolina


Z fontanną Trevi wiąże się popularny pizesąd. Głosi on, że aby szczęśliwie powrócić do Rzymu, przybysz musi stanąć tyłem do fontanny i przez ramię wrzucić do wody monetę. Przez wieki wodę z Trevi, sprowadzaną akweduktem spoza miasta, uważano za najlepszą w całym Rzymie. Nalewano ją w beczułki i co tydzień transportowano do Watykanu na herbatę dla papieża.

Nietypowe fontanny zostały stworzone w celu upamiętniania  ofiar  w zamachu z  11 września w Nowym Jorku



Fontana dei Quattro Fiumi Rzym


Inną znaną fontanną Rzymu jest Fontana dei Quattro Fiumi (Fontanna Czterech Rzek, 1647-1651), na której budowę Bemini otrzymał zgodę od papieża Innocentego X. Każdą z rzek symbolizował pięciometrowy posąg z białego marmuru, zaprojektowany przez innego architekta. Twórcą Gangesu (symbolu Azji) był Claude Poussin, Nilu (symbolu Afryki) - Giacomo Antonio Fancelli (zakryta głowa posągu podkreśla nie nieznane w owym czasie miejsce źródeł tej rzeki), Dunaju (symbolu Europy) - Antonio Raggi, a La Platy (symbolizującej Amerykę) - Francesco Baratta. Innym symbolem Wiecznego Miasta, również wybudowanym przez Beminiego, jest Fontana del Tritone, uznana za jedną z najpiękniejszych w Rzymie. Delfiny stojące na głowach podtrzymują olbrzymią muszlę, na której klęczy bóg morski Tryton, pól ryba, pół człowiek, i wydmuchuje w górę strumień wody.

Fontana del Tritone Rzym


Vomiting Fountain, Londyn, Uk


Oprócz publicznych fontann włoskie wzornictwo architektoniczne dorobiło się znacznej ilości oryginalnych fontann ogrodowych o pięknych, a czasami zadziwiających kształtach. Pojawienie się urządzeń mechanicznych pozwoliło na przykład na zastosowanie efektów trikowych. W Villa d'Este w Tivoli w 1549 roku zbudowano fontannę w postaci organów wodnych, wydających dźwięki tylko wówczas, gdy przechodzień stanąt na określonym kamieniu chodnika otaczającego basen. Często wznoszono wille w górzystej okolicy; umożliwiało to budowę kilku fontann położonych na różnych wysokościach - woda z górnego wodotrysku spływała do niższego, docierając kolejno do wszystkich (przykładem może być także Villa d’Este oraz kaskada w Villa Aldobrandini we Frascati).

Mustangs By Robert Glen, Las Colinas, Texas, Usa
Mustangs By Robert Glen, Las Colinas, Texas, Usa


Inne fontanny europejskie

 Miastem znanym z pięknych fontann jest Paryż. Najstarsza z nich to oryginalna i nie naśladująca włoskich wzorów Fontanna Niewiniątek, zbudowana w latach 1547-1549 przez Pierre’a Lescota, a ozdobiona płaskorzeźbami przez Jeana Goujona. Inną perełkę - siedemnastowieczną Fontannę Medyceuszy w Ogrodzie Luksemburskim - zaprojektował Salomon de Brosse (Salomon Debrosse).

Jacques Ignace Hittorf, pełniąc funkcję architekta Paryża, nadal w I. 1832-1840 Place de
la Concorde (placowi Zgody) dzisiejszy wygląd. Jeden z jego głównych elementów dekoracyjnych
stanowi piękna fontanna, poświęcona akwenom morskim Francji


Na początku XVIII wieku paryska ulica de Grenelle na lewym brzegu Sekwany była miejscem zamieszkiwanym przez ludzi znanych i bogatych. Ich domy miały ogrody oddzielone od ulicy wysokimi murami, zapewniającymi prywatność. Właśnie tutaj powstała Fontaine des Quatre Saisons (Fontanna Czterech Pór Roku), zamówiona w 1739 roku jako rezerwuar wody dla okolicznych domów. Trudnego zadania udanego połączenia estetyki i użyteczności podjął się utalentowany rzeźbiarz Edme Bouchardon, który spędził dziesięć lat w Rzymie na studiowaniu sztuki projektowania i budowania wodotrysków.

Fontanna w Dubai Mall


Artysta ozdobił swe dzieło dużymi leżącymi figurami - alegoriami Paiyża, Sekwany i Mamy, oraz wykonanymi w brązie płaskorzeźbami czterech pór roku w formie groteskowych masek. Fontannę Bouchardona uruchomiono w 1745 roku. Od początku uchodziła za widomy dowód rozwoju Paryża za rządów króla Francji Ludwika XV. Chociaż obecnie uznana za jedno z arcydzieł sztuki osiemnastowiecznej, Fontaine des Quatre Saisons doczekała się również mniej pochlebnych komentarzy. Wolter powiedział o niej: „Wielka ilość kamieni dla malutkiej ilości wody”.

Na Place de la Concorde stoją jedne z najpiękniejszych paryskich fontann, pochodzące z XIX wieku. Zaprojektował je Jacques Ignace Hittorf. Pierwsza, bliżej Sekwany, ma dwie duże figury reprezentujące Ocean Atlantycki i Morze Śródziemne, oraz cztery mniejsze, ulokowane na dziobie okrętu (oznaczającego Paryż), symbolizujące korale, ryby, muszle i perły, czyli to wszystko, z czego żyją francuscy rybacy. Na krawędzi basenu trytony i nereidy trzymają ryby, z których pyszczków leje się woda. Fontanna na północnej stronie placu składa się z dużych figur symbolizujących dwie największe rzeki Francji - Ren i Rodan. Pozostałe figury są personifikacjami zbiorów: pszenicy, winogron, kwiatów i owoców.

Millennium Park Faces Fountain w Chicago , USA


Trudno powiedzieć, czy to wersalskie fontanny dodają blasku pałacowym ogrodom, czy raczej ogrody stanowią wspaniałe dopełnienie fontann. Z pewnością jednak oba elementy składają się na wspaniałą całość. Wersal, rezydencja królów francuskich, został zbudowany w XVII wieku jako miejsce wypoczynku i polowań Ludwika XIII i jego rodziny. Z początku był typową dla ówczesnych lat wiejską rezydencją. Pod rządami Ludwika XIV w latach 1661-1710 został przemieniony przez Louisa Le Vau i Jules’a Hardouin-Mansarta (architektów) i projektanta parku André Le Nôtre’a w ekstrawagancką posiadłość otoczoną przez stylizowane angielskie i francuskie ogrody. Ich ważną częścią stały się ozdobne fontanny, m.in. Fontanna Neptuna i Fontanna Smoka; razem z podświetlanymi stawami tworzyły niezwykłą całość, a ich pokazom często towarzyszyły ognie sztuczne.

Fontanny w Dubaju



Posiadłość Chatsworth w angielskim hrabstwie Derby znana jest ze wspaniałych ogrodów o powierzchni ponad 18 kilometrów kwadratowych, zaprojektowanych przez Josepha Paxtona. Ten sam architekt zaprojektował jedną z najbardziej spektakularnych fontann na świecie, tzw. Fontannę Cesarską (Emperor Fountain), zamówioną przez księcia Chatsworth, pragnącego przyćmić sławę carskiego wodotrysku w Piotrogrodzie. Paxton wykorzystał do jej uruchomienia około 50 milionów litrów wody z okolicznych jezior. Skomplikowany układ rur sięgających na głębokość około 120 metrów pozwolił na osiągnięcie niezwykłego efektu: co minutę przez pojedynczy otwór wylotowy na wysokość około 80 metrów tryska 15 tysięcy litrów wody. W Chatsworth wybudowano także inną znaną fontannę. Jest to fontanna kaskadowa, składająca się z 24 grup schodków, którymi spływa woda. Zaprojektował ją francuski architekt Grillet. Budowę fontanny zakończono w 1696 roku, a pięć lat później przebudowano ją na większą skalę. U szczytu fontanny znajduje się stylowy pałacyk wybudowany w 1703 roku. W Chatsworth wyróżniają się także inne fontanny, m.in. fontanna w formie miedzianej wierzby (wybudowana w 1692 r., dwukrotnie restaurowana) - spomiędzy jej gałęzi wypływa woda. Fontanny w Chatsworth to jedne z nielicznych przykładów w pełni zachowanych fontann z czasów popularności ogrodów w stylu francuskim. Wraz ze zmianą mody ogrodowej w XVIII wieku kiedy zaczęła się moda na ogrody angielskie, wiele pięknych wodotrysków popadło w ruinę, m.in. fontanna kaskadowa w ogrodach Stanway House w Gloucestershire wybudowana w latach 1725-1735.

Fontanna przed hotelem Bellagio w Las Vegas uchodzi za jedną z najwspanialszych współczesnych fontann

Bellagio Fountains Las Vegas


Najbardziej okazała fontanna kaskadowa, która przetrwała do czasów współczesnych, znajduje się w ogrodach Palazzo Reale w Casercie niedaleko Neapolu. Ma około 3 kilometrów długości; jej budowę zakończył w 1775 roku Carlo, syn Luigiego Vanvitelliego. architekta fontanny.

Bardzo mana fontanna znajduje się w stolicy Belgii - Brukseli, i jest symbolem tego miasta. Wieńczy ją słynna figurka Manneken-Pis, czyli siusiającego chłopca. Fontanna ta stała już w tym miejscu w XV wieku. W 1619 roku władze miasta zamówiły u rzeźbiarza François Duquesnoya nową brązową statuę. Przez prawie cztery stulecia Manneken-Pis przeżył wiele przygód: wielokrotnie zdejmowano go z fontanny, chroniąc przez bombami spadającymi na miejskie mury, kilka razy kradli go żołnierze obcych armii plądrujący Brukselę, a raz zniknął na pewien czas, skradziony przez mieszkańców Geraardsbcrgen - tlandryjskiego miasta, które rości sobie prawo do posiadania najstarszej w Belgii figury siusiającego chłopca.

Fontanna Manzla
Fontanna Manzla – obiekt zabytkowy składający się z basenu fontanny autorstwa Otto Rietha
 oraz nieistniejącej kompozycji figuralnej Ludwiga Manzla w Szczecinie. Rzeźba zaginęła podczas II
wojny światowej. Jej los jest nieznany. Podejrzewa się, że w 1942 została przez Niemców zdemontowana
 i gdzieś ukryta, bądź przetopiona na cele wojenne.

Fontanna Manzla
Gdyby przetrwała do dnia dzisiejszego była by z pewnością najpiękniejszą fontanną w Polsce


Rzadko który turysta odwiedzający Brukselę wie, że chłopca z fontanny często się ubiera. W pałacu królewskim oraz w muzeum miejskim przechowuje się ponad 600 kostiumów; pierwszy z nich pochodzi z 1698 roku. Z rzeźbą Manneken-Pis wiąże się wiele legend. Jedna z nich głosi, że jest to dziecko zamienione w posąg przez czarownicę, rozgniewaną za obsiusianie drzwi jej domu. który stał dokładnie w miejscu, gdzie dzisiaj wznosi się słynna fontanna. Według innego przekazu fontannę ufundował ojciec zaginionego chłopca, szczęśliwie odnalezionego w tym miejscu.


Abu Dhabi  fontanna o wyglądzie wulkanu


Technika i fontanny 

W XIX i XX stuleciu fontanny nie straciły swojej popularności, chociaż ich forma stała się nowocześniejsza. Szczególną okazją do budowania niezwykłych wodotrysków były wystawy międzynarodowe. Wśród wielu przykładów można wymienić Crystal Palace w Londynie (1851), World's Columbian Exposition w Chicago (1893) oraz nowojorski World’s Fair z 1939 roku. Odwiedzający Festiwal Brytyjski w Londynie w 1951 roku mogli obejrzeć ruchomą fontannę, zbudowaną ze zbiorników osadzonych na wspólnej osi, które obracały się po napełnieniu wodą. W chicagowskim Grand Park przyciąga uwagę nowoczesna Buckingham Memorial Fountain z 1927 roku.


Vaillancourt Fountain, San Francisco, USA
Vaillancourt Fountain, San Francisco, USA

Vaillancourt Fountain


Rozwój techniki inspirował także twórców wodotrysków; w ich budowie korzystano na przykład z elektryczności. Jednym z pierwszych przykładów wodotrysku podświetlanego nocą przez kolorowe światła je st fontanna magiczna w Barcelonie wybudowana w 1929 roku. Wyrzucane wysoko w górę kaskady wody są podświetlane przez 4700 lamp zużywających 3 tysiące kilowatów energii, zsynchronizowanych z „podskokami” wody, co daje niepowtarzalny efekt.

Fontanna "Przyjaźń Narodów"
Fontanna "Przyjaźń Narodów" Moskwa

Fontanna "Przyjaźń Narodów"


Najsłynniejszą polską fontanną jest Fontanna Neptuna, prawdopodobnie najstarszy gdański pomnik. Odlano ją w 1612 roku, a ustawiono na Długim Targu przed Dworem Artusa w 1633 roku. Polskie orły i herby umieścił na kracie ślusarz Baren po remoncie fontanny w latach 1757-1761. Usunęli je hitlerowcy w 1936 roku. Fontannę zdemontowano pod koniec wojny, dzięki czemu uniknęła zniszczenia. Powróciła na swoje miejsce w latach pięćdziesiątych XX wieku.

0 komentarze:

Prześlij komentarz

 
Sierobi.pl © 2011 . Supported by and