Banner 468 x 60px

 

wtorek, 9 lipca 2013

Renesansowy akt sztuki w malarstwie

0 komentarze
 Najbujniejszy rozkwit aktu nastąpił w okresie włoskiego renesansu, kiedy nowe zapotrzebowanie na wyobrażenia antyczne spotkało się ze średniowieczną skłonnością do symboli i personifikacji. Wszystkie, nawet najbardziej subtelne pojęcia, mogły być wyrażone przez nagie ciało. Liczne pozostałości sztuki antycznej na terenie Italii dostarczały wzorów i prowokowały do dalszych poszukiwań. Benvenuto Cellini (1500-1571) stwierdzał: „Skoro ciało ludzkie jest najdoskonalszą z form, nigdy nie jest go dosyć”.

Zapowiedź renesansu stanowi już dzieło Masaccia (1401-1428) „Wygnanie z raju” (14251428), w którym nagie ciała przedstawione zostały w pełnej, trójwymiarowej bryle w sposób niezwykle ekspresyjny i przejmująco prawdziwy. Pierwszym klasycznie pięknym aktem quattrocenta jest Izaak w pierwszej wersji płaskorzeźby Lorenza Ghibertiego (ok. 1378-1455) „Ofiarowanie Izaaka” - jego pozę zainspirowały antyczne przedstawienia dzieci Niobe. Zaskoczeniem dla współczesnych okazał się „Dawid” (1430) Donatella (1386-1466), przedstawiony jako młody chłopiec, mniej rozwinięty niż greccy atleci; ośrodkiem uwagi dla rzeźbiarza staje się talia, na której koncentrują się wszystkie kierunki postaci, w przeciwieństwie do antyku, gdzie prostokątna klatka piersiowa najczęściej ciężko spoczywała na uproszczonej formie brzucha. Dwoma wielkimi mistrzami aktu pod koniec XV wieku byli Antonio del Pollaiuolo (1431-1498) i Sandro Botticełli (1445-1510). Pollaiuolo przedstawiał akty w stanie działania lub ekstatycznego uniesienia („Herkules zabijający Hydrę”). Artysta ten wykonał wiele sekcji zwłok, aby poznać wewnętrzną budowę człowieka. Pod wpływem filozofii neoplatońskiej, która usankcjonowała nagość jako oznakę prawości i personifikację takich cnót jak: miłość, wspaniałomyślność i uroda, Sandio Botticełli namalował dwa spośród swoich arcydzieł: „Narodziny Wenus” (ok. 1485), w którym zawarty został jeden z najpiękniejszych aktów sztuki nowożytnej, określony liniami pełnymi wdzięku, lekkości i harmonii, oraz „Wiosna” („Primavera", ok. 1478), gdzie pojawiają się znane ze starożytności ttzy gracje, o postaciach jednak smuklcjszych i delikatniejszych.

Wygnanie z raju
Wygnanie z raju


Temat aktu pojawia się również u Rafaela (1483-1520), w jego rysunkach przedstawiających Wenus oraz we wczesnym obrazie „Trzy gracje” - o płynnym rytmie oraz intuicyjnym odczuciu antycznej harmonii. Podobnie jest w „Triumfie Galatei” (1514) - fresku Rafaela w willi Farnesina. Nie mogąc znaleźć wystarczająco pięknej modelki, Rafael posłużył się tutaj fragmentami ciała kilku różnych osób.


Trzy gracje 

Renesansowy akt męski zawdzięcza najwięcej osobie Michała Anioła (1475-1564), twórcy fresków w Kaplicy Sykstyńskiej - m.in. z postacią Chrystusa przypominającego greckiego atletę, pełną dynamiki i siły, podobnie jak większość aktów stworzonych przez Michała Anioła. Wyjątkowym dziełem jest „Pieta Watykańska” (1498-1500) z Bazyliki Świętego Piotra, gdzie ciało martwego Chrystusa przedstawione zostało w znieruchomieniu, w sposób nie mający odpowiedników w sztuce. Kamień milowy w sposobie przedstawiania aktu stanowi także inne dzieło Michała Anioła - „Dawid” (1501-1504) posąg o torsie jeszcze klasycznym, jednak antycznym wzorcom przeczy naprężenie karku, zwrot głowy i potencjalny ruch całej postaci. Od czasów starożytnych Greków żaden artysta nie wyraził tak mocno boskiego charakteru ludzkiego ciała.

„Pieta Watykańska” (1498-1500) z Bazyliki Świętego Piotra


Inna tradycja przedstawienia aktu, bardziej skupiona na zmysłowym traktowaniu ciała, narodziła się w renesansowej Wenecji. Tradycję tę zapoczątkowały dzieła Giovanniego Belliniego (ok. 1430-1516), m.in. „Dama przy toalecie” (1500), a rozwinęli ją wspaniale: Giorgione (ok. 1477-1510) i Tycjan (ok. 1485 lub 1488-1576). Akt „Śpiąca Wenus” Giorgionego (ukończony przez Tycjana) jest dziełem na miarę „Afrodyty z Knidos” pod względem znaczenia dla rozwoju formy. Malarzowi udało się uchwycić doskonałość pozy, a wielu późniejszych artystów przez 400 lat tworzyło na jej temat własne wariacje. Akt ten odznacza się niezwykłą harmonijnością formy, szlachetnością kształtu i malarską spójnością z krajobrazem. Temat aktu leżącej Wenus rozwinął Tycjan w obrazie „Wenus z Urbino" (1538), gdzie linia obrysu została przełamana innym położeniem ramienia, a całe dzieło ma już odmienny charakter, wyrażony zapraszającym spojrzeniem i osadzeniem aktu we wnętrzu. Tycjan rozwinął natomiast nieporównywalnie możliwości koloni w malarskim przedstawianiu aktu. Bogata zmysłowość charakteryzuje takie jego dzieła, jak: „Koncert wiejski” (ok. 1508, przypisywany wcześniej Giorgionemu) czy „Wenus Anadyomene" („wynurzająca się z morza”, po 1530), choć również u Tycjana - w obrazie „Miłość niebiańska i miłość ziemska” (ok. 1515) - to właśnie naga postać symbolizuje czystą miłość niebiańską. Współczesny Tycjanowi Correggio (ok. 1489-1534) malował akty kształtowane miękkim światłocieniem, zanurzone w tajemniczym półmroku, o płynnym rytmie, pełne delikatności i wdzięku (m.in. „Jowisz i Antiope”).

Obraz włoskiego malarza Giovanniego Belliniego funkcjonuje pod różnymi tytułami: "Toaleta młodej kobiety", "Czesząca się dama", "Toaleta Wenus", "Kobieta z lustrem".


W okresie manieryzmu, który nastąpił tuż po renesansie, artyści znajdowali upodobanie w pozach wyszukanych, z nienaturalnymi skrętami i przegięciami ciała. Jedno z bardziej znaczących dzieł tego okresu stworzył Angelo Bronzino (1502-1570), malując .Alegorię Czasu i Miłości”, a Giovanni da Bologna (1529-1608), rzeźbiąc .Astronomię”.

Spis treści:

Akt w sztuce - jak powstał ?

Akt w sztuce w starożytnej Grecji

Akt w sztuce w średniowieczu

Renesansowy akt sztuki w malarstwie

Barok i akt w sztuce

Styl Rokoko i akt sztuki

Akt w sztuce i wiek XIX

Akt w malarstwie w XX wieku

0 komentarze:

Prześlij komentarz

 
Sierobi.pl © 2011 . Supported by and