Banner 468 x 60px

 

wtorek, 9 lipca 2013

Akt w sztuce w średniowieczu

0 komentarze
W sztuce bizantyjskiej akty pojawiają się wyjątkowo: tylko w wytworach rzemiosła. Przykładem może być ,Apollo i Dafne” z Rawenny - scena wyrzeźbiona w kości słoniowej, lub przedmioty luksusu, takie jak skrzyneczka z Veroli z wyobrażeniem nagich bóstw Olimpu. Istnieje pewna liczba przedstawień Adama i Ewy, jednak nagość tę pokazano o wiele bardziej powściągliwie niż w sztuce greckiej. Ciekawym faktem jest to, że akt przestał być ważnym przedmiotem sztuki już sto lat przed oficjalnym ukształtowaniem się chrześcijaństwa.

W średniowieczu akt niepełny, osłonięty przepaską biodrową (tzw. perizonium), pojawia się w przedstawieniach Chrystusa cierpiącego na krzyżu. Należą tutaj tak przejmujące arcydzieła, jak krucyfiks z katedry w Kolonii (wykonany w 976 r.), każdą linią wyrażający cierpienie ciała, oraz inne krucyfiksy mistyczne, powstałe na terenie Niemiec i na ziemiach polskich, wstrząsające ekspresją nagiego ciała, okaleczonego i wyniszczonego cierpieniem.

Głęboka symbolika reliefu z nadproża
katedry w Autun przedstawiającego
Ewę stanowi plastyczny obraz
upadku człowieka


Akty Adama i Ewy pojawiają się już na początku XI wieku, m.in. w dziele rzeźbiarza Wiligelmo, który rzeźbił reliefy na fasadzie katedry w Modcnie, oraz w pięciu scenach Stworzenia i Upadku na brązowych drzwiach kościoła w Hildesheim - zwanych Drzwiami z Hildesheim lub Drzwiami Bemwarda (1015). Ciekawym przykładem aktu średniowiecznego jest postać nagiej Ewy wyrzeźbiona na nadprożu katedry w Autun (XII w.).

Akty pojawiają się też w wyobrażeniach Sądu Ostatecznego - jak w słynnej płaskorzeźbie z kościoła w Bourges (XIII w.), gdzie artysta zwraca już uwagę na ruch i muskulaturę postaci oraz przedstawia jedno z najwcześniejszych ujęć aktu kobiecego w sztuce gotyckiej. Czuje się tutaj wpływ posągów antycznych, przystosowanych jednak do stylu gotyckiego. Piękne akty gotyckie znaleźć można również w „Sądzie Ostatecznym” Hansa Memlinga (ok. 1440-1494) w dwóch grapach: osób zbawionych i przeznaczonych na potępienie.

Artyści często podejmowali ten sam
temat, interpretując go jednak odmiennie,
zgodnie z własnymi wyobrażeniami, co widać
m.in. w przedstawieniach aktów Pierwszej
Matki w malarstwie XV w.: pełna spokoju i zamyślenia
Ewa z „Ołtarza Baranka Mistycznego"
Jana van Eycka


W latach 1300-1310 budowniczy katedry w Sienie Giovanni Pisano (ok. 1250-po 1314) umieścił na ambonie replikę Wenus Wstydliwej jako jedną z Cnót Kardynalnych („Umiarkowanie”). Inne ujęcie gotyckiego aktu spotkać można w „Godzinkach księcia de Berry”, wykonanych przez braci Limburg (przeł. XIV i XV w.) w scenie Kuszenia i Upadku pierwszych rodziców, gdzie Adam i Ewa osłaniają się liśćmi figowymi po wygnaniu z raju. Piękne przedstawienia nagiej Ewy istnieją w malarstwie flamandzkim XV wieku: w dziele Jana van Eycka (13907-przed 1441) „Ołtarz Baranka Mistycznego” w Gandawie oraz w niewielkim obrazie Hugona van der Goesa (ok. 1440-1482) „Grzech pierworodny”. U van Eycka urzeka realizm, przepełniony odczuciem sakralności ciała ludzkiego.

Na przełomie gotyku i renesansu uwagę zwracają akty malarzy niemieckich: Albrechta Diirera (1471-1528) i Lucasa Cranacha st. (1472-1553). Po zapoznaniu się z dziełem Witruwiusza Dürer dążył do geometrycznej analizy w przedstawieniach aktów, z czego później zrezygnował na rzecz poszukiwania idealnych proporcji w naturze, ponieważ wartość aktu nie zależy jedynie od dających się wymierzyć proporcji. Do „form udoskonalonych w umyśle poety” Dürer dochodzi! w swoich miedziorytach, m.in.: „Kobieca łaźnia” (14%) czy „Gtzech pierworodny" (1504). W dziełach Lucasa Cranacha st. widoczne jest natomiast wzajemne przenikanie się pozostałości gotyku z renesansem - m.in. w obrazie „Wenus i Amor”, znanym także jako „Wenus z. Kupidynem" (1509), gdzie artysta przedstawił naturalnej wielkości postać Wenus na ciemnym, płaskim tle.

Spis treści:

Akt w sztuce - jak powstał ?

Akt w sztuce w starożytnej Grecji

Akt w sztuce w średniowieczu

Renesansowy akt sztuki w malarstwie

Barok i akt w sztuce

Styl Rokoko i akt sztuki

Akt w sztuce i wiek XIX

Akt w malarstwie w XX wieku

0 komentarze:

Prześlij komentarz

 
Sierobi.pl © 2011 . Supported by and